{"id":1524,"date":"2021-05-19T17:22:18","date_gmt":"2021-05-19T14:22:18","guid":{"rendered":"https:\/\/themesindep.com\/reporter\/?p=1524"},"modified":"2021-10-08T14:24:09","modified_gmt":"2021-10-08T11:24:09","slug":"edepsizedebiyat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/edepsizedebiyat","title":{"rendered":"Edepsiz Edebiyat"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-large\"><p>Henry Miller \u201c\u015eeytan\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 olmadan sanat yap\u0131t\u0131 olmaz.\u201d Andre Gide<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Sanat g\u00fczeli aramak ise, g\u00fczeli ararken yeni yollara sapmak, sokak aralar\u0131na girmek, \u00e7\u0131kmaz sokaklarda kaybolmak da eylemin i\u00e7inde&#8230; &nbsp;\u00c7\u0131kmaz sokaklara dalmadan yeni yollar bulmak da olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Sanat eninde sonunda cesaretle yeniyi arama \u00e7abas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Muhafazakarl\u0131k kelime anlam\u0131yla, muhafaza etmekten gelir. Muhafaza etmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar,&nbsp; en \u00e7ok yeniliklerden ve sapmalardan korkarlar. Dolay\u0131s\u0131yla muhafazakarl\u0131\u011f\u0131n z\u0131dd\u0131 ilericiliktir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lericilik muhafaza edilene sald\u0131r\u0131yla ba\u015flar. Yani ilericili\u011fin i\u00e7inde sald\u0131r\u0131 ve kendinden \u00f6ncekini y\u0131kma eylemi var.<\/p>\n\n\n\n<p>Neden Edepsiz Edebiyat?<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEdep\u201d kelime anlam\u0131 itibar\u0131yla toplum t\u00f6resine uyma, iyi ve ahlakl\u0131 davran\u0131\u015f olarak tarif ediliyor. Edebiyatla ayn\u0131 k\u00f6kten geliyor. Edebin etimolojik k\u00f6keni ise d\u00fczg\u00fcn davran\u0131\u015f ve yaz\u0131 anlam\u0131na geliyor. Demek ki edebiyat d\u00fczg\u00fcn yaz\u0131 demek&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Peki, yaz\u0131n\u0131n ad\u0131 neden \u201cEdepsiz Edebiyat?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Toplumsal yaz\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan her yazar asl\u0131nda edepsizlik yapm\u0131\u015f olur. Biz i\u015fte bu muhafaza edilenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, belki ara yollara sapm\u0131\u015f, zaman zaman \u00e7\u0131kmaz sokaklarda kaybolmu\u015f ama eninde sonun yeni olan\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015f yazarlar\u0131n pe\u015finden gidece\u011fiz&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Henry Miller, Amerikan edebiyat\u0131n asi \u00e7ocu\u011fu&#8230; Yap\u0131tlar\u0131 ve ya\u015fam\u0131yla kendisinden sonra gelen pek \u00e7ok yazara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f bir isim.<\/p>\n\n\n\n<p>Henry Miller\u2019dan etkilenen&nbsp; Beat ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli temsilcilerinden Jack Kerouac\u2019t\u0131r.&nbsp; Bilindi\u011fi \u00fczere 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131 da Beat ku\u015fa\u011f\u0131 temsil ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>1891 y\u0131l\u0131nda Alman g\u00f6\u00e7meni terzi bir baban\u0131n o\u011flu olarak d\u00fcnyaya geliyor Henry Miller&#8230; Kitaplar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla \u00e7ocuklu\u011funu, mahallesini, babas\u0131n\u0131n terzi d\u00fckkan\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz zaten.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ocuklu\u011fu ve gen\u00e7li\u011fi Brooklyn\u2019de ge\u00e7mi\u015ftir. Bir\u00e7ok i\u015fe girip \u00e7\u0131kt\u0131 ama eserlerinde en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nem, Posta Da\u011f\u0131t\u0131m firmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yedi y\u0131l s\u00fcrecek ilk evlili\u011fini 1917 y\u0131l\u0131nda Beatrice Sylvas Wickens\u2019la yapt\u0131. Bu evlili\u011finden bir k\u0131z\u0131 oldu&#8230; Barbara.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci evlili\u011fini bir dans salonunda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 (romanlar\u0131nda en \u00e7ok i\u015fledi\u011fi konulardan biridir bu evlili\u011fi) &nbsp;Juliet Semerth Mansfield\u2019de 1 Haziran 1924\u2019te yapt\u0131. Tam on y\u0131l sonra 1934\u2019te ayr\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Evlili\u011fi\u2019ni ise Janina Martha Lepska ile 1944 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu evlili\u011finden de iki \u00e7ocu\u011fu d\u00fcnyaya geldi. 1952 y\u0131l\u0131na kadar da s\u00fcrd\u00fc. \u00d6ld\u00fckten sonra k\u00fclleri &nbsp;iki \u00e7ocu\u011fu aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. (Anne \u00f6l\u00fcnce mi payla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 k\u00fcller, baban\u0131n k\u00fclleri mi payla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.) &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Henry Miller d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc evlili\u011fini 1953 y\u0131l\u0131nda Eve McClure\u2019ile yapt\u0131. &nbsp;Okudu\u011fum kitaplar\u0131 aras\u0131nda bu evlili\u011fiyle bir an\u0131dan s\u00f6z etti\u011fini hi\u00e7 hat\u0131rlam\u0131yorum. 1960 y\u0131l\u0131nda kadar s\u00fcrd\u00fc Henry Miller\u2019\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc evlili\u011fi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>1967 y\u0131l\u0131nda Hiroko Tokuda ile yapt\u0131\u011f\u0131 be\u015finci evli\u011fiyle ilgili \u201cUykusuzluk\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda s\u00f6z etti\u011fini okumu\u015ftum. Bu evlilik de 1977 y\u0131l\u0131nda sona erdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Evlilikleri Henry Miller ve yap\u0131tlar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bir\u00e7ok eserinde evliliklerinin i\u00e7yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Henry Miller yap\u0131tlar\u0131 kadar evlilikleriyle de g\u00fcndemden d\u00fc\u015fm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci evlili\u011fi June ile birlikte Paris\u2019e giderken yanlar\u0131nda ba\u015fka bir kad\u0131n daha vard\u0131r&#8230; Kronski&#8230;&nbsp; Bu ili\u015fki de \u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015fanan bir ili\u015fki olarak g\u00f6ze \u00e7arpar.<\/p>\n\n\n\n<p>1930 ile 1939 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Paris\u2019te ya\u015f\u0131yor Henry Miller. Paris\u2019te edebiyat \u00e7evrelerine giriyor ve Ananis Nin\u2019le \u00e7ok \u00f6nemli bir dostluk ve sevgili ili\u015fkisi oluyor. Ananis Nin hem Henry Miller\u2019i yazarlar aras\u0131na sokuyor hem de kitab\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131na \u00f6n ayak oluyor. \u0130lk kitab\u0131 da 1934\u2019te Paris\u2019te yay\u0131nlan\u0131yor ve b\u00fcy\u00fck ses getiriyor&#8230; Yenge\u00e7 D\u00f6nencesi&#8230; Henry Miller 43 ya\u015f\u0131nda o zaman&#8230;&nbsp; G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi olduk\u00e7a ge\u00e7 ya\u015f bir yazar\u0131n ilk kitab\u0131n\u0131 bast\u0131rmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n<p>Paris\u2019te tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve sonras\u0131nda dostluk geli\u015ftirdi\u011fi yazarlardan bir tanesi de Lawrence Durrell&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Paris g\u00fcnlerini anlatan 1990 yap\u0131m\u0131 bir de filmi vard\u0131r. Henry ve June&#8230; Hem June ile ya\u015fad\u0131klar\u0131 hem de Ananis Nin ile ya\u015fad\u0131klar\u0131 yasak a\u015fk\u0131n hikayesidir bu.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda ilk yazd\u0131\u011f\u0131 kitap Clipped Wings\u2019tir &nbsp;ama bu kitap hi\u00e7 yay\u0131nlanmaz. Sonras\u0131nda bu ilk kitab\u0131 i\u00e7in kendisi \u015fu yorumu yapar;<br><em>&nbsp;\u201cOlduk\u00e7a uzun ve k\u00f6t\u00fcyd\u00fc san\u0131r\u0131m\u2026\u201d&nbsp;<br><\/em>Ama bu kitapta yazd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fka kitaplar\u0131nda kullan\u0131r. Zaten her zaman hep kendi hayat hikayesinden yola \u00e7\u0131karak kitaplar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bir \u00e7ok an\u0131y\u0131, bir \u00e7ok kitab\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fcz zaten.<\/p>\n\n\n\n<p>Az bilinen bir y\u00f6n\u00fc de yazar\u0131n suluboya resim yapmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7o\u011funlukla suluboya resim yapm\u0131\u015ft\u0131r ve hayat\u0131 boyunca iki binin \u00fczerinde suluboya tabloya imzas\u0131n\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131r. Yaratma s\u00fcrecinin tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kararak zevk i\u00e7in resim yapar Henry Miller. Resimleri ABD, Japonya ve Avrupa&#8217;daki sergilerde g\u00f6sterilmi\u015ftir.<br>Gelelim Yazar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki maceras\u0131na.<br><br>T\u00fcrk\u00e7e de yay\u0131nlanan kitaplar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ol><li>Yenge\u00e7 D\u00f6nencesi <\/li><li>Kara \u0130lkbahar<\/li><li>O\u011flak D\u00f6nencesi <\/li><li>Hat\u0131rlamay\u0131 Hat\u0131rlamak <\/li><li>Merdivenin Dibindeki G\u00fcl\u00fcmseyi\u015f<\/li><li>Seksus <\/li><li>Pleksus<\/li><li>Clichy&#8217;de Sakin G\u00fcnler <\/li><li>Big Sur ve Hieronymus Bosch&#8217;un Portakallar\u0131 <\/li><li>Rimbaud ya da B\u00fcy\u00fck \u0130syan <\/li><li>Neksus<\/li><li>Cennette Bir \u015eeytan <\/li><li>Uykusuzluk <\/li><li>\u00c7\u0131lg\u0131n \u00dc\u00e7l\u00fc<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>O\u011flak D\u00f6nencesi, 1985 y\u0131l\u0131nda Can Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131ld\u0131ktan sonra b\u00fcy\u00fck sansasyon ya\u015fan\u0131r. <br>8 Ocak 1986 y\u0131l\u0131nda al\u0131nan kararla kitap toplat\u0131l\u0131r. Sonras\u0131nda 39 yay\u0131nc\u0131 bir araya gelerek (Ada, Adam, Afa, Ama\u00e7, Ayr\u0131nt\u0131, BDS, BFS, Birey ve Toplum, Boyut, \u00c7aba, \u00c7\u0131nar, De, Dost, El, Ele\u015ftiri, G\u00fcr, Habora, Hil, H\u00fcry\u00fcz, \u0130leti\u015fim, \u0130nter, Kalem, Kaynak, Kavram, K\u0131y\u0131, Kuzey, Metis, Nisan, Oda, \u00d6yk\u00fc, Pan, Sava\u015f, S\u00f6ylem, Teori, Toros, V, Yaprak, Yaz\u0131n, Y\u00f6n. ) kitaba ortak imzalar\u0131n\u0131 atarlar. (Ne i\u00e7in bu imza, yasak kalks\u0131n diye mi devam etsin diye mi?) <br>Yay\u0131nc\u0131lar, O\u011flak D\u00f6nencesi&#8217;nde sak\u0131ncal\u0131 bulunan yerleri \u00e7\u0131kart\u0131rlar ve bo\u015f b\u0131rak\u0131rlar ama kitab\u0131n ba\u015f\u0131nda Muz\u0131r Kurulu raporu, savc\u0131l\u0131k iddianamesi ve Erdal \u00d6z\u2019\u00fcn savunmas\u0131 yer al\u0131r.<br> Keskin bir zeka ve yasaklar\u0131 delmeye al\u0131\u015f\u0131k T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131 buna da bir \u00e7are bulur. Kitapta m\u00fcstehcen bulunan k\u0131s\u0131mlar, kurul raporunda a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, okuyucu kitab\u0131n i\u00e7indeki bo\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131 rahatl\u0131kla doldurarak sans\u00fcr\u00fc deler. <br>Yay\u0131nc\u0131lar zekalar\u0131n\u0131n bedelini haklar\u0131nda dava a\u00e7\u0131lmas\u0131yla \u00f6demek zorunda kal\u0131rlar. T\u00fcm yay\u0131nc\u0131lar \u2018muz\u0131rl\u0131ktan\u2019 yarg\u0131lan\u0131r fakat mahkeme, bilirki\u015fi raporu ve iddianameyi m\u00fcstehcen bulmay\u0131p beraat karar\u0131 verir ve toplat\u0131lma karar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131r. <br>1991\u2019de Can Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan bask\u0131da, kitab\u0131n ba\u015f\u0131na mahkeme karar\u0131, i\u00e7ine de siyah bantlar koyuldu. Mahkemenin m\u00fcstehcen buldu\u011fu c\u00fcmlelerin \u00fczeri siyah bantla kapat\u0131l\u0131nca hakk\u0131nda yeni bir dava daha a\u00e7\u0131lmad\u0131. <br>O\u011flak D\u00f6nencesi iki \u00fclkede yasakland\u0131. Biri yazar\u0131n \u00fclkesi Amerika di\u011feri de T\u00fcrkiye\u2026 \u201cBo\u015funa k\u00fc\u00e7\u00fck Amerika demiyorlar bize\u201d demek geliyor insan\u0131n i\u00e7inden. <br><em>\u201c\u0130yi sanat ya da ger\u00e7ek sanat insan\u0131 insana g\u00f6sterir, insan\u0131 insan \u00fcst\u00fcnde bilin\u00e7li k\u0131lar\u201d<\/em> der Af\u015far Timu\u00e7in, \u201cEstetik\u201d adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda. Estetik demek, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 demektir. Bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcd\u00fcr, bir genel be\u011feni d\u00fczenidir. Bu be\u011feniyi somutla\u015ft\u0131ran ya da somutla\u015ft\u0131racak olan da kurallar dizgesidir. <br>Estetik bir \u00f6zg\u00fcn tasarlama bi\u00e7imidir, kendine \u00f6zg\u00fc yanlar\u0131 olan bir birle\u015ftirme bi\u00e7imidir. Peki bu tan\u0131ma g\u00f6re Henry Miller\u2019in yazd\u0131klar\u0131 estetik kuramlar\u0131na uygun mudur? Evet, yeni bir bi\u00e7em olu\u015fturmu\u015f, kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yeni bir tarzda yaz\u0131ya uygula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. <br>Bilin\u00e7 ak\u0131\u015f\u0131, anlat\u0131-roman, birinci tekil \u015fah\u0131s\u0131n konu\u015ftu\u011fu, sans\u00fcrs\u00fcz, bi\u00e7imsiz, felsefi bir edebiyatt\u0131r Henry Miller\u2019in uygulad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7im\u2026 Toplumsal kurallara cepheden sald\u0131ran bir yazar var kar\u015f\u0131m\u0131zda. Ba\u015fta cinsellik olmak \u00fczere ya\u015fam\u0131n her noktas\u0131na, aileye, dostlu\u011fa, cepheden bir sald\u0131r\u0131\u015f hem de\u2026 Amerika\u2019da yasaklan\u0131\u015f\u0131n\u0131n bana g\u00f6re as\u0131l sebebi cinsellik de\u011fil\u2026 <br>Elbette cinsellik de s\u00f6z konusu olabilir ama kamunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir cinsellik d\u0131\u015f\u0131n\u0131 yazmas\u0131ndan dolay\u0131 yasaklan\u0131r. <br>Amerikan r\u00fcyas\u0131 denen ucubeye her an, her kelimesiyle sald\u0131ran bir yazard\u0131r. <br>Amerikan r\u00fcyas\u0131n\u0131 kendi tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m \u015fekilde a\u00e7\u0131klamak isterim yeri gelmi\u015fken; <br>Amerikan r\u00fcyas\u0131, \u201cKazanan her \u015feyi al\u0131r, kaybeden hi\u00e7bir \u015fey almaz\u201d demektir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>Henry Miller b\u00fct\u00fcn yap\u0131tlar\u0131nda Amerikan r\u00fcyas\u0131 fenomeninin kar\u015f\u0131s\u0131nda durur. Yasaklanmas\u0131n\u0131n as\u0131l sebebi budur bana g\u00f6re\u2026<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toplumsal yaz\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan her yazar asl\u0131nda edepsizlik yapm\u0131\u015f olur. Biz i\u015fte bu muhafaza edilenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, belki ara yollara sapm\u0131\u015f, zaman zaman \u00e7\u0131kmaz sokaklarda kaybolmu\u015f ama eninde sonun yeni olan\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015f yazarlar\u0131n pe\u015finden gidece\u011fiz&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":2210,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-no-sidebar.php","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[11,29,39],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1524"}],"collection":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1524"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2948,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1524\/revisions\/2948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}