{"id":3065,"date":"2021-11-07T12:25:00","date_gmt":"2021-11-07T09:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/?p=3065"},"modified":"2021-11-12T12:26:02","modified_gmt":"2021-11-12T09:26:02","slug":"sehrin-hafizasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/sehrin-hafizasi","title":{"rendered":"\u015eehrin Haf\u0131zas\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Ak\u0131p giden zaman\u0131 insan en \u00e7ok kendi \u015fehrinde hissediyor. H\u0131zla de\u011fi\u015fen \u015fehir, insana eskiye ait olan her \u015feyin silindi\u011fini ve bir devrin kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrt\u00fcyor hep. \u015eehir, asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131n haf\u0131zas\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 bir mek\u00e2n. Y\u00fczy\u0131llar\u0131n kay\u0131tlar\u0131 bazen tam da g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde bulunan, bazen de ustaca saklanm\u0131\u015f ipu\u00e7lar\u0131 ile kendini eleveriyor. Kimi zaman bilin\u00e7sizce yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir gezide, bazen de \u00f6nemli bir \u201cke\u015fif \u201d yapma umuduyla at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir \u201cmacerada\u201d rastl\u0131yorsunuz bunlara. \u015eehrin haf\u0131zas\u0131, sadece \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti\u011finiz bir binan\u0131n tarihi ya da yok olan bir an\u0131t\u0131n yerine \u00f6zensizce konulmu\u015f bir plaketten ibaret de\u011fil; \u015fehir size her t\u00fcrl\u00fc ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 da sunuyor. Bu ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar aras\u0131nda nice a\u015fklar, evlat hasretleri, tutkular, mutluluklar, umutlar ve bazen de g\u00f6zya\u015flar\u0131 gizli…<\/p>\n\n\n\n

Hi\u00e7 beklenmedik bir anda \u00f6n\u00fcn\u00fcze \u00e7\u0131kan, belki de hoyrat\u00e7a at\u0131lm\u0131\u015f bir an\u0131 par\u00e7as\u0131 sizi bir ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n gizemine s\u00fcr\u00fcklerken, \u015fehrin haf\u0131zas\u0131 da kendini bu \u015fekilde a\u015fik\u00e2r etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Hele bu \u015fehir \u0130stanbul gibi y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelmi\u015f, ilk yerle\u015fik toplumlardan bizim neslimize kadar ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015f bir \u015fehir ise…<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0130stanbul, 1900’ler.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u0130stanbul\u2019un haf\u0131zas\u0131 da sadece anlat\u0131lan tarih de\u011fildir, her g\u00fcn bir \u0130stanbul tarihi kitab\u0131 yazsak o ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131, an\u0131lar\u0131n aras\u0131na s\u0131zan duygular\u0131 ve \u0130stanbul\u2019u \u0130stanbul yapan de\u011ferleri anlatamay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul \u201cke\u015fiflerinde\u201d bazen bir evin \u00f6n\u00fcnde bir kabartmaya rastlar\u0131z, bazen \u201c\u00e7iziktirilmi\u015f\u201d bir i\u015faret vard\u0131r. Bir anda b\u00fct\u00fcn bir ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131k dile gelir. So\u011fuk ve gri bir \u0130stanbul k\u0131\u015f\u0131nda ya\u011fmur daha kara \u00e7evirmemi\u015fken, odun kokusunun s\u00fcsledi\u011fi kadim Poyraz\u2019da \u00e7ocuklar inatla oyun oynamaktad\u0131rlar. Evde ise ak\u015fam yeme\u011finin tela\u015f\u0131 vard\u0131r, aylardan beri ilk defa et pi\u015fecekken heyecanla ekmekler de haz\u0131rlanmaktad\u0131r. Oyunu b\u0131rakmak istemeyen bir \u00e7ocu\u011fun et kokusuna ko\u015ftu\u011fu an ve o anda bir duvara b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 kendine \u00f6zg\u00fc izi bug\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fclemez bir gizem olsa da, ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131k her noktas\u0131nda kendini belli etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7enlerde buldu\u011fumuz bir kuru ve harap ayazma asl\u0131nda bir an \u00f6ncesinde i\u00e7i \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l mumlarla dolu, parlak ikonalar\u0131n s\u00fcsledi\u011fi bir mek\u00e2nd\u0131. Belki arkada\u015flar burada bulu\u015fuyor, gen\u00e7 Maria be\u011fendi\u011fi bir delikanl\u0131 ile burada ka\u00e7amak bak\u0131\u015flarla hayaller kuruyordu. Viranede biz bu an\u0131lar\u0131 g\u00f6remesek de ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131k her bir ta\u015fta h\u00e2l\u00e2 ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0130stanbul, 1900’ler. .<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u015eehrin belle\u011fini kuru seminerlere hapsedenler, \u201cmodern\u201d restorasyonlar\u0131 ile b\u00fct\u00fcn bir ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmekte, b\u00fct\u00fcn bir belle\u011fi \u00f6zensiz sat\u0131rlara s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Eski toplumlarda, \u015fehir kutsald\u0131. Bir \u015fehir rit\u00fcellerle kurulur, Tanr\u0131 ya da Tanr\u0131\u00e7a\u2019n\u0131n korumas\u0131na emanet edilirdi. \u015eehrin bir k\u00fclt merkezi olur ve b\u00fct\u00fcn \u015fehir halk\u0131 \u015fehir i\u00e7in gerekeni yapard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eehir ayn\u0131 zamanda kutsal bir toprak par\u00e7as\u0131 \u00fczerine kurulurdu. Asl\u0131nda, \u201ctoprak\u201d elementi \u00e7ok \u015fey ifade etmekte idi…<\/p>\n\n\n\n

Toprak bir insan\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131 bast\u0131\u011f\u0131 her \u015feydi, k\u00f6keniydi, atalar\u0131yd\u0131, ailesiydi, ili\u015fkileriydi, maddi olan pek \u00e7ok \u015feydi ama en \u00f6nemlisi; onu bu d\u00fcnyaya ba\u011flayan her \u015feydi.<\/p>\n\n\n\n

Bir insan\u0131n toprak elementi d\u00fc\u015f\u00fck ise o k\u00f6klenmez, bolluk bereketi olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Biz dilimizde, bizimle ayn\u0131 \u015fehirden olan insanlara \u201cTopra\u011f\u0131m\u201d deriz, toprak bizim sad\u0131k dostumuzdur. Biz toprak par\u00e7as\u0131 i\u00e7in can\u0131m\u0131z\u0131 veririz, topra\u011fa d\u00fc\u015feriz.<\/p>\n\n\n\n

Topra\u011f\u0131n kokusunu duydu\u011fumuz an, \u015fehir de bizim topra\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, k\u00f6k\u00fcm\u00fczd\u00fcr, gelece\u011fimizdir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eehir haf\u0131zas\u0131 da bizim haf\u0131zam\u0131zd\u0131r, bizim gelece\u011fimizdir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul\u2019da dola\u015ft\u0131\u011f\u0131m her an, o ge\u00e7mi\u015ften bir izi bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Kafam\u0131n i\u00e7inde Ahmet Ha\u015fim, Re\u015fat Nuri, Ahmet Hamdi ve hatta Re\u015fat Ekrem Ko\u00e7u yank\u0131lan\u0131rken, kendini a\u015fik\u00e2r etmi\u015f bir an\u0131 par\u00e7as\u0131ndan b\u00fct\u00fcn belle\u011fi okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0130stanbul, Galata K\u00f6pr\u00fcs\u00fc, 1900’ler.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bug\u00fcn art\u0131k \u015fehre \u00e7ok hoyrat davran\u0131yoruz; o toprak bizim de\u011filmi\u015f gibi a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131, canl\u0131lar\u0131n\u0131 hatta b\u00fct\u00fcn bir ya\u015fam\u0131n\u0131 yok ediyoruz. Ge\u00e7mi\u015fe ait ne varsa bir daha ortaya \u00e7\u0131kmamacas\u0131na karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fcyoruz ve en \u00f6nemlisi \u015fehri bir daha geri d\u00f6n\u00fclemeyecek \u015fekilde yok ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda, evlerini kat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verenler, kendi haf\u0131zalar\u0131n\u0131 ve atalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn an\u0131lar\u0131n\u0131 yok ettiklerinin fark\u0131na varamad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Mesire yerleri imara a\u00e7\u0131l\u0131p betonla dolarken yok olan\u0131n sadece a\u011fa\u00e7lar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda orada ya\u015fanan a\u015fklar\u0131n, oynayan \u00e7ocuklar\u0131n seslerinin, evden hi\u00e7 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmayan ama sadece mesire yerlerinde hava alabilen kad\u0131nlar\u0131n kahkahalar\u0131n\u0131n da yok oldu\u011funu kimse g\u00f6remedi.<\/p>\n\n\n\n

Giden ayn\u0131 zamanda bir de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fc de oldu, bir k\u00fclt\u00fcr oldu. Sabah birbirini selamlay\u0131p g\u00fcl\u00fcmseyen insanlar yerini betonlara hapsolmu\u015f, kom\u015fusunu tan\u0131madan ya\u015fayan \u201cmodern\u201d insan\u0131n as\u0131k surat\u0131na b\u0131rakt\u0131. Eskiden anlat\u0131lan yard\u0131mla\u015fmalar, birbirini iti\u015ftiren insanlar ve hoyrat hareketlerle dolu bir ac\u0131 rekabete b\u0131rakt\u0131 yerini.<\/p>\n\n\n\n

Kimse \u015fehrin bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu sonuca ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi belki, toprak demek rant demekti, para demekti; ba\u015fka bir anlama gelebilece\u011fi hi\u00e7 s\u00f6ylenmedi.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn s\u00fcratle yok olan kentin haf\u0131zas\u0131 ise art\u0131k onun ne demek oldu\u011funu bilmeyen ki\u015filerin elinde sessizce tarihe kar\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Haf\u0131za kelimesi etimolojik olarak muhafaza etmek ile ayn\u0131 k\u00f6kenden gelmektedir ve bu terimin arkeolojisinde \u201ckoruma, saklama, sak\u0131nma, ak\u0131lda tutma\u201d kavramlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte \u015fehrin haf\u0131zas\u0131 da b\u00fct\u00fcn bu kavramlarla beraber olmal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn \u00e7ok ge\u00e7 de\u011fil… H\u00e2l\u00e2 bir \u00e7aba m\u00fcmk\u00fcn…<\/p>\n\n\n\n

\u015eehrinizi ya da benim i\u00e7in bir ac\u0131 olmas\u0131 sebebiyle, \u0130stanbul\u2019u anlatan yazarlar\u0131 ne zaman okudunuz? O d\u00f6nemleri ya\u015fayan yazarlar\u0131 okumak ile ba\u015flay\u0131n derim. Bir Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar, bir Ahmet Ha\u015fim, bir Cenap \u015eahabettin belki bir Re\u015fat Ekrem Ko\u00e7u… Ama okuyun, i\u00e7inize sindirin ve sahip \u00e7\u0131k\u0131n.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0130stanbul, Emin\u00f6n\u00fc, 1900’ler.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Gri bir havada \u0130stanbul sokaklar\u0131na ya\u015fananlar\u0131 bilin, hissedin. \u015eehrin kald\u0131r\u0131mlar\u0131na sinmi\u015f a\u015fklar\u0131, hasretleri, \u00fcz\u00fcnt\u00fcleri, sevin\u00e7leri hissedin. Sonra da anlat\u0131n…<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fehir hi\u00e7bir zamanda olmad\u0131\u011f\u0131 kadar h\u0131zl\u0131 ve hoyrat\u00e7a yok ediliyor. \u201cModern\u201d yap\u0131lar, k\u00f6ks\u00fcz hayatlar ve ruhsuz betonlar her yeri i\u015fgal ediyor. \u00d6n\u00fcnden her zaman ge\u00e7ti\u011fimiz ve umursamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yap\u0131y\u0131 bir kere daha gitti\u011fimizde yerinde g\u00f6rmemeyi kan\u0131ksad\u0131k art\u0131k, bir \u201cVah!\u201d \u00e7ekmek ge\u00e7mi\u015fe yak\u0131lan k\u0131sa ve etkisiz bir a\u011f\u0131t oldu.<\/p>\n\n\n\n

Oysa biz betonlarla sadece binalar\u0131 ve eski e\u015fyalar\u0131 g\u00f6mm\u00fcyoruz, d\u00fcnyada kalma s\u00fcreleri bitmi\u015f ancak an\u0131lar\u0131 ya\u015fayan ki\u015fileri de g\u00f6m\u00fcyor, onlar\u0131 tam anlam\u0131 ile \u00f6ld\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Hepimizin bu duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u015famas\u0131 ve \u015fehre sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 en b\u00fcy\u00fck arzumuz olacak…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ak\u0131p giden zaman\u0131 insan en \u00e7ok kendi \u015fehrinde hissediyor. H\u0131zla de\u011fi\u015fen \u015fehir, insana eskiye ait olan her \u015feyin silindi\u011fini ve bir devrin kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrt\u00fcyor…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3066,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[140],"tags":[183,180,181,182],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3065"}],"collection":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3065"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3074,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3065\/revisions\/3074"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}