1996 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya medyas\u0131n\u0131n g\u00fcndeminde \u00e7ok ilgin\u00e7 bir olay vard\u0131. IBM taraf\u0131ndan \u00fcretilen Deep Blue (Derin Mavi) isimli bir bilgisayar ile d\u00fcnya satran\u00e7 \u015fampiyonu Garry Kasparov aras\u0131nda bir satran\u00e7 ma\u00e7\u0131 d\u00fczenlenecekti. Bir tarafta makineleri temsilen d\u00fcnyan\u0131n en iyi satran\u00e7 oynayan bilgisayar\u0131, di\u011fer tarafta insanlar\u0131 temsilen d\u00fcnyan\u0131n gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck satran\u00e7 d\u00e2hisi…<\/p>\n\n\n\n
Satranca ilgisi olsun olmas\u0131n hemen herkes bu ma\u00e7a odaklanm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ma\u00e7 alelade bir ma\u00e7 de\u011fildi. Kasparov sadece insanlar\u0131 de\u011fil insanl\u0131\u011f\u0131 da temsil ediyordu. Yani insana ait olan her \u015feyi. Duyguyu, sevgiyi, merhameti, \u015fefkati, k\u00fclt\u00fcr\u00fc hatta belki dini bile. Kutsal kitap biz insan\u0131 \u201cahsen-i takvim\u201d olarak yani \u201cen g\u00fczel bi\u00e7imde\u201d yaratt\u0131k diyordu. Ne demekti ahsen-i takvim? \u0130nsan bedenen ve ruhen yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n en g\u00fczeli en \u00fcst\u00fcn\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Ahsen-i takvim insan\u0131n ak\u0131l etmeyle beraber sevme potansiyeli bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu iki \u00f6zelli\u011fi sayesinde insan, di\u011fer canl\u0131lardan ayr\u0131lmaktad\u0131r. Ancak ahsen-i takvim, o anda \u00f6ylesine bir meydan okuma ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayd\u0131 ki Derin Mavi isimli bilgisayar, insandan farkl\u0131 olarak saniyede 100 milyon hamleyi hesaplayabiliyordu. Yine insandan farkl\u0131 olarak Derin Mavi sevme potansiyeli bar\u0131nd\u0131rm\u0131yordu ama onun hesaplamalar\u0131 psikolojik stresin veya herhangi bir duygunun bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda de\u011fildi. Duygular\u0131n olumsuz etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131s\u0131 Derin Mavi\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rabilir miydi? <\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bu \u00e7at\u0131\u015fma, heyecan\u0131n \u00f6tesinde herkesin i\u00e7ine derin bir korku salm\u0131\u015ft\u0131. Bilimkurgu filmlerinde oldu\u011fu gibi insanlar\u0131n yerini bilgisayarlar m\u0131 alacakt\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Ya da gelecekte kendimizi bir insan-makine sava\u015f\u0131 i\u00e7inde mi bulacakt\u0131k?<\/p>\n\n\n\n
Ma\u00e7 g\u00fcn\u00fc gelip \u00e7att\u0131\u011f\u0131nda salonu dolduran kalabal\u0131\u011f\u0131n nabz\u0131 y\u00fcksekti ve \u00e7o\u011funluk Kasparov\u2019u destekliyordu. Az say\u0131da ki\u015fi bilgisayar\u0131n taraf\u0131ndayd\u0131. Derin Mavi bu az say\u0131da destek\u00e7isinin bilincinde de\u011fildi. Kasparov\u2019u tan\u0131tan sunucu onun ge\u00e7mi\u015finden ve ba\u015far\u0131lar\u0131ndan bahsederken, Kasparov\u2019un g\u00f6zlerindeki gurur kolayl\u0131kla okunuyordu. Bu s\u0131rada Derin Mavi\u2019de hi\u00e7bir kayg\u0131 belirtisi g\u00f6zlenmiyordu. G\u00fcn\u00fcn sonunda Kasparov Derin Mavi\u2019yi alt ederek insanl\u0131\u011f\u0131 kurtarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
<\/figure><\/div>\n\n\n\n
Bu 24 y\u0131l i\u00e7inde insano\u011flu, kaynayan kurba\u011fa sendromunda oldu\u011fu gibi dijitalle\u015fmenin k\u0131s\u0131k ate\u015finde pi\u015fti, hatta kavruldu.<\/p>\n\n\n\n
Aynen kurba\u011fa gibi bunun fark\u0131na varamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ancak insanl\u0131k i\u00e7in bu kurtulu\u015f \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc. Hemen bir y\u0131l sonra yap\u0131lan ba\u015fka bir ma\u00e7 serisinde Derin Mavi Kasparov\u2019u yenmeyi ba\u015fard\u0131. O g\u00fcnden bu g\u00fcne 24 y\u0131l\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn bizim ayr\u0131lmaz par\u00e7am\u0131z haline gelen cep telefonlar\u0131 Derin Mavi\u2019den kat kat g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131ya sahip. Ve bu telefonlar daha \u00f6nce g\u00f6rmedi\u011fimiz s\u00f6zde sosyal a\u011flar ile bizi sarm\u0131\u015f durumda. Sosyal medya ve Whatsapp gibi uygulamalarla sanki daha \u00e7ok insan ile ileti\u015fim halinde gibiyiz. Ancak aksine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar hem geli\u015fmi\u015f hem de geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ciddi bir sosyal izolasyon sorunu oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini ortaya koyuyor. <\/p>\n\n\n\n
Yaln\u0131zl\u0131k insan\u0131 hasta m\u0131 ediyor?<\/h4>\n\n\n\n
ABD\u2019de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar kendisini yaln\u0131z hisseden insanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n iki kat artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ayr\u0131ca bu durum sadece belli bir ya\u015f grubu i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, gen\u00e7ler aras\u0131nda da bu duruma rastlanabiliyor. Yak\u0131n zamanda yay\u0131nlanan yakla\u015f\u0131k 480 bin ki\u015finin dahil edildi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmada, sosyal izolasyonun kalp krizi ve inme riskini 1,5 kat art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterildi. Bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n dahil edildi\u011fi ba\u015fka bir analizde ise sosyalle\u015femeyen bireylerde inme ve kalp krizinde %30\u2019luk bir art\u0131\u015f tespit edildi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar sosyal izolasyon ve yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n hipertansiyon, y\u00fcksek kan \u015fekeri ve sigara kadar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olumsuz etkiledi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Yaln\u0131zl\u0131k, depresyon i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fc, depresyonun da kalp damar hastal\u0131klar\u0131 \u00fczerine olumsuz etkileri biliniyor. Sosyal izolasyon sinir sistemini de olumsuz etkileyerek, uykusuzlu\u011fa neden olabiliyor. Uykusuzluk ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin bozulmas\u0131 ve bir dizi kronik hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi ile ili\u015fkili. Ayr\u0131ca yaln\u0131zl\u0131k v\u00fccudumuzda iltihap art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7arak hem beyin hem de kalp damar sisteminin erken ya\u015flanmas\u0131na neden oluyor. Asl\u0131nda psikososyal problemler ile kalp hastal\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkisi \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131ndan itibaren ba\u015fl\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7en y\u0131l yay\u0131nlanan \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015fanan sosyal ve psikolojik travmalar\u0131n eri\u015fkin d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kabilecek kalp hastal\u0131klar\u0131 ile ili\u015fkisini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. \u00c7al\u0131\u015fmada s\u00f6zel, fiziksel veya duygusal travmaya maruz kalan \u00e7ocuklarda kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131 riskinin %50 artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterildi. \u00c7al\u0131\u015fma bu risk art\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fam boyu devam etti\u011fini de g\u00f6sterdi. Daha ilgin\u00e7 bir ili\u015fkiyi ise Kore\u2019de yap\u0131lan ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma ortaya koydu. Ebeveynleri taraf\u0131ndan psikolojik veya sosyal travmaya u\u011frat\u0131lan \u00e7ocuklar\u0131n ak\u0131ll\u0131 telefon ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ihtimali art\u0131yor. Yani sevgiyi ve ilgiyi ak\u0131ll\u0131 ama duygusuz makineden almaya y\u00f6neliyorlar. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ister yeti\u015fkin ister \u00e7ocuk olsun insan\u0131n duygusal do\u011fas\u0131na olumsuz m\u00fcdahalenin er veya ge\u00e7 ciddi sonu\u00e7lara neden olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Sosyal travmalar, dijitalle\u015fme ve kalp hastal\u0131klar\u0131 aras\u0131nda i\u015fte b\u00f6yle karma\u015f\u0131k bir k\u0131s\u0131rd\u00f6ng\u00fc mevcut.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131n insana ihtiyac\u0131 var<\/h4>\n\n\n\n
\u0130nsan toplumsal bir varl\u0131k, ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirmesi i\u00e7in dayan\u0131\u015fmaya ve yard\u0131mla\u015fmaya ihtiyac\u0131 var. Ancak daha \u00f6nemlisi, sevgi ve ba\u011flanmaya olan ihtiyac\u0131m\u0131z. Belli bir refah seviyesine ula\u015fm\u0131\u015f toplumlarda dahi sosyalle\u015fme ihtiyac\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bu ihtiyac\u0131n salt birbirinden \u201cfaydalanma\u201d \u015feklinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, duygusal bir anlam\u0131 da i\u00e7ermesi gerekti\u011fini bize g\u00f6steriyor. Gelinen refah noktas\u0131nda \u201ckom\u015fu kom\u015funun k\u00fcl\u00fcne muhta\u00e7\u201d olmasa da yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ve dostlu\u011funa muhta\u00e7.<\/p>\n\n\n\n
Hakikat sonras\u0131 \u00e7a\u011fda (post truth) insanl\u0131k evrimsel de\u011fi\u015fiminin en ilgin\u00e7 basamaklar\u0131n\u0131n birinde. Eskiden makineleri y\u00f6nlendiren insan\u0131 \u015fimdi makineler y\u00f6nlendiriyor. Dijitalle\u015fme ile hayata bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 sadece fayda yani \u00e7\u0131kar hesaplamaya kurgulad\u0131k. Hepimiz birer Derin Mavi olma yolunday\u0131z. Kendi do\u011fam\u0131z\u0131 s\u00f6zde a\u015farak Tanr\u0131\u2019y\u0131 yenmeye hatta Tanr\u0131\u2019la\u015fmaya kalk\u0131\u015f\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131 ilahi mesaj\u0131 \u015fimdi bilim bize ula\u015ft\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
\u00c7al\u0131\u015fmalar insan do\u011fas\u0131nda makinele\u015fme ile ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fer erozyonunun; sevginin, duygunun ve anlam\u0131n sembol\u00fc olan kalbi en fazla etkiledi\u011fini ispatlar nitelikte.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bu tablo bana Karl Marx\u2019\u0131n filozoflar\u0131 ele\u015ftirirken s\u00f6yledi\u011fi bir s\u00f6z\u00fc hat\u0131rlat\u0131yor. \u201cFilozoflar do\u011fay\u0131 yaln\u0131zca anlamaya ve yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar, oysa as\u0131l olan onu de\u011fi\u015ftirmektir\u201d demi\u015fti. Karl Marx\u2019\u0131n bu s\u00f6z\u00fc \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de\u011fi\u015fimin insan i\u00e7in temel bir y\u00f6nlendirici oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak insan\u0131n akl\u0131na hemen \u015f\u00f6yle bir soru geliyor: \u0130nsan kendi do\u011fas\u0131n\u0131 yeterince anlad\u0131 m\u0131? Bir \u015feyi anlamadan de\u011fi\u015ftirmeye kalkmak da nedir? De\u011fi\u015fimin s\u00fcr\u00fckledi\u011fi insana H\u0131ristiyan literat\u00fcr\u00fcnden \u201cQuo vadis?\u201d veya \u0130slam literat\u00fcr\u00fcnden \u201cFe eyne tezhebun?\u201d sorular\u0131n\u0131 sormak yani \u201cNereye gidiyorsun?\u201d demek gerekmez mi? Cevab\u0131n \u201cBindik bir alamete gidiyoruz k\u0131yamete\u201d olmas\u0131n\u0131 istemiyorsak, beynin yan\u0131na kalbi, yani akl\u0131n yan\u0131na sevgiyi, merhameti koymak zorunday\u0131z. <\/p>\n\n\n\n
Garry Schwartz\u2019\u0131n ifadeleri ile 20. yy nas\u0131l beyin \u00e7a\u011f\u0131 olduysa 21. yy kalp \u00e7a\u011f\u0131 olmak zorundad\u0131r.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1996 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya medyas\u0131n\u0131n g\u00fcndeminde \u00e7ok ilgin\u00e7 bir olay vard\u0131. IBM taraf\u0131ndan \u00fcretilen Deep Blue (Derin Mavi) isimli bir bilgisayar ile d\u00fcnya satran\u00e7 \u015fampiyonu…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3120,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[140],"tags":[201,200,205,204,203,207,206,202],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3115"}],"collection":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3115"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3124,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3115\/revisions\/3124"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/destekdukkan.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/satranc.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n